Lego Grubu'nun çoğunluk hissedarı olan ve aile şirketi statüsündeki yatırım grubu Kirkbi A/S, kurumsal havacılık bölümünü kapattı. Bu karar, altmış yıldan uzun bir süre önce başlayan ve özünde Danimarka'nın Billund kentindeki uluslararası havaalanının doğmasına yol açan bir öykünün sonunu işaret ediyor.
Ne oldu?
Danimarka medyasında yer alan haberlere göre, Kurumsal iş jeti bölümü 28 Şubat 2025 tarihinde kapatıldı.. Şirket, gerekçeleri açıkça belirtti: Son yıllarda kurumsal jetlere olan talebin keskin bir şekilde azalması, sürdürülebilir kalkınmaya ve CO2 emisyonlarının azaltılmasına yönelik artan ilgiyle birleşince, bir filoyu sürdürmeyi imkansız hale getirdi.
Kullanılan ifadeler çok şey anlatıyor: Mesele şirketin mali zorlukları değil, aracın artık gerçek ihtiyaçlara ve şirket politikasına uymaması.
Her şey nasıl başladı?
Hikaye 1961 yılında, şirketin kurucusunun oğlu Godtfred Kirk Christiansen'in Lego fabrikasının kuzeyinde bir arazi satın alıp özel bir hava pisti ve hangar inşa etmesiyle başlıyor. Amaç pratikti: çalışanları ve ortakları düzenli uçuş programına uymak zorunda kalmadan taşımak.
1964 yılında halka açık bir havaalanı olarak açılan bu alan, bugün Danimarka'nın ikinci büyük havaalanı olan Billund Uluslararası Havaalanı'dır. Lego'nun kurumsal havacılığı, bölgenin ulaşım altyapısını kelimenin tam anlamıyla yaratmıştır.
Bu tekil bir olay değil.
Lego'nun kararı daha geniş bir eğilime uyuyor. Bir diğer Danimarkalı şirket olan nakliye devi AP Moller-Maersk de daha önce benzer bir adım atmıştı. 2025-2026 yıllarında, kurumsal uçuş departmanlarının kapanması büyük Amerikan şirketlerini de etkileyecek: demiryolu şirketi CSX, mobilya üreticisi Steelcase ve VF Corporation.
Amaçlar benzer: yönetim değişiklikleri, maliyet düşürme programları, çevre gündemleri. Ancak bunlar genellikle sorunlu operasyonları değil, öncelik sıralamasında artık yer almayan, iyi işleyen departmanları kapsar.
Şirketler Kendi Özel Jetlerinden Neden Vazgeçiyor?
Kapanma nedenleri genellikle benzerdir. Birincisi, fiili uçuş saatlerindeki azalmadır: bir jet daha az sıklıkla kullanılırsa, mürettebat, hangar ve bakımın sabit maliyetleri daha az saate yayılır ve uçuş saati başına maliyet artar. İkincisi ise, kurumsal havacılığın önemli bir kalem oluşturduğu çevresel raporlamadır.
Üçüncüsü, yönetim değiştiğinde öncelikler de değişir: yeni yönetim genellikle temel işle doğrudan ilgili olmayan gider kalemlerini yeniden değerlendirir. Bununla birlikte, özel jetten vazgeçmek nadiren özel uçuşlardan tamamen vazgeçmek anlamına gelir; daha sıklıkla şirket charter uçuşlarına veya uçuş kayıtlarına geçer.
Savunma talebi bir itici güç olarak
Sipariş yapısı, ana büyümenin şu anda nerede gerçekleştiğini gösteriyor: Avrupa ülkelerinden askeri ve yarı kamu uçakları için yapılan devlet sözleşmeleri. Filo modernizasyon programları, yangın söndürme görevleri, polis havacılığı ve tıbbi tahliye, sivil kurumsal segment dışında istikrarlı bir talep yaratıyor.
Pazarın tamamı için bu, üretim hatlarının aşırı yüklenmesi ve dolayısıyla daha uzun kuyruklar anlamına gelir. Sivil müşteriler bunu planlamalarına dahil etmelidir: Üreticiler aşırı yoğun olduğunda yeni uçakların teslimat süreleri uzar.
Bu durum piyasa için ne anlama geliyor?
Bir uçuş departmanının kapatılması neredeyse her zaman uçakların ikinci el piyasasına girmesi ve şirketin charter veya uçuş kayıtlarına geçmesi anlamına gelir. Piyasa için bu, aynı anda sadık bir müşterinin kaybını ve yüksek kaliteli bir ürünün ortaya çıkmasını temsil eder; kurumsal iş jetleri genellikle iyi bakımlıdır ve eksiksiz bir geçmişe sahiptir.
Filolarını değerlendiren sahipler ve şirketler için bu hikaye, ekonomik hesaplamaları dürüstçe yapmaları için bir neden teşkil ediyor: eğer uçuş saatleri azaldıysa ve jet hangarda bekliyorsa, uçağı kiralamak veya kısmen kiralamak, özel bir departman kurmaktan daha uygun maliyetli olabilir.
«"Bir uçuş departmanının kapatılması kararı neredeyse her zaman havacılık uzmanları tarafından değil, finansörler tarafından alınır. Ve bu kararın ardından neredeyse her zaman ikinci el piyasasında iyi bir uçak ortaya çıkar."»
— Alexey Mordvintsev, JetHunter'ın CEO'su
Yazar: Alexey Mordvintsev, JetHunter CEO'su, İşletme Havacılık Profesyonelleri Derneği (APIAP) Başkanı. Sektörde 14 yılı aşkın deneyime sahip.
